Napisz do nas.
MASZ PYTANIA?
Podział majątku po rozwodzie – czy zawsze potrzebny jest sąd?
Po rozwodzie byli małżonkowie często muszą uporządkować sprawy majątkowe. Dotyczy to przede wszystkim mieszkania, domu, działki, kredytu hipotecznego, samochodu, oszczędności albo innych składników majątku nabytych w czasie trwania małżeństwa.
W praktyce wiele osób zakłada, że po rozwodzie podział majątku zawsze musi odbyć się w sądzie. Nie zawsze tak jest.
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału majątku, mogą dokonać podziału umownie. Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, taka umowa wymaga formy aktu notarialnego.
Sąd jest potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy strony nie są zgodne co do tego, co wchodzi w skład majątku, jaka jest wartość poszczególnych składników, komu ma przypaść mieszkanie albo jaka powinna być wysokość spłaty.
Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące podziału majątku po rozwodzie.
W skrócie: kiedy sąd nie jest potrzebny?
Sąd nie jest potrzebny, jeżeli byli małżonkowie są zgodni i mogą zawrzeć umowę.
W praktyce oznacza to, że strony uzgodniły:
- co wchodzi w skład majątku wspólnego,
- komu przypadną konkretne składniki majątku,
- czy będą spłaty albo dopłaty,
- jaka będzie wysokość spłaty,
- kiedy spłata zostanie dokonana,
- czy podział obejmuje cały majątek czy tylko jego część,
- co zrobić z mieszkaniem, domem, działką albo kredytem.
Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego.
Czym jest podział majątku po rozwodzie?
Podział majątku po rozwodzie polega na ustaleniu, komu przypadną składniki majątku wspólnego zgromadzonego w czasie trwania małżeństwa.
Rozwód kończy małżeństwo, ale nie zawsze od razu rozwiązuje wszystkie sprawy majątkowe.
Jeżeli w czasie małżeństwa istniała wspólność majątkowa, po jej ustaniu byli małżonkowie mogą podzielić majątek, który był wcześniej wspólny.
Podział może obejmować na przykład:
- mieszkanie,
- dom,
- działkę,
- samochód,
- środki na rachunkach bankowych,
- wyposażenie mieszkania,
-prawa majątkowe,
- udziały albo akcje,
- inne składniki majątku nabyte w czasie trwania wspólności.
Nie każdy składnik majątku posiadany przez jednego z małżonków musi jednak należeć do majątku wspólnego. Część składników może należeć do majątku osobistego.
Czy rozwód automatycznie dzieli majątek?
Nie.
Sam rozwód nie oznacza automatycznego podziału majątku wspólnego.
Wyrok rozwodowy rozwiązuje małżeństwo, ale majątek zgromadzony w czasie trwania wspólności majątkowej zazwyczaj nadal wymaga osobnego podziału.
W praktyce po rozwodzie byli małżonkowie często nadal pozostają współuprawnieni do majątku, zwłaszcza do mieszkania albo domu.
Dopiero umowa o podział majątku albo odrębne orzeczenie sądu określa, komu przypadną konkretne składniki majątku.
Czy podział majątku można zrobić u notariusza?
Tak.
Podział majątku po rozwodzie można przeprowadzić u notariusza, jeżeli byli małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału.
Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, na przykład mieszkanie, dom albo działka, umowa o podział majątku wymaga formy aktu notarialnego.
Notariusz sporządza akt na podstawie zgodnych ustaleń stron oraz przedstawionych dokumentów.
W praktyce notarialny podział majątku jest możliwy wtedy, gdy strony wiedzą, co chcą zrobić z majątkiem i nie potrzebują rozstrzygnięcia sporu.
Kiedy konieczny jest sąd?
Sąd może być konieczny wtedy, gdy byli małżonkowie nie są zgodni.
Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy istnieje spór o:
- to, czy dany składnik należy do majątku wspólnego,
- wartość mieszkania, domu albo działki,
- wysokość spłaty,
- termin zapłaty,
- sposób rozliczenia kredytu,
- nakłady z majątku osobistego na majątek wspólny,
- nakłady z majątku wspólnego na majątek osobisty,
- to, kto powinien otrzymać nieruchomość,
- ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Notariusz nie rozstrzyga sporów między stronami.
Jeżeli nie ma porozumienia, właściwą drogą może być postępowanie sądowe.
Przykład praktyczny
Byli małżonkowie są po rozwodzie. W czasie małżeństwa kupili mieszkanie na Białołęce w Warszawie. Uzgodnili, że mieszkanie przypadnie jednej osobie, a druga otrzyma spłatę w określonej kwocie.
Strony ustaliły również termin zapłaty oraz numer rachunku bankowego.
W takiej sytuacji, jeżeli nie ma sporu i dokumenty są kompletne, możliwe jest zawarcie umowy o podział majątku u notariusza.
Gdyby jednak jedna osoba uważała, że mieszkanie jest warte znacznie więcej, druga nie zgadzałaby się na spłatę, a dodatkowo strony spierałyby się o kredyt, notarialny podział majątku mógłby nie być możliwy. Wtedy konieczna mogłaby być sprawa sądowa.
Podział majątku z mieszkaniem
Najczęściej podział majątku po rozwodzie dotyczy mieszkania.
Możliwe są różne rozwiązania.
Strony mogą ustalić, że:
- mieszkanie przypadnie jednej osobie ze spłatą drugiej,
- mieszkanie przypadnie jednej osobie bez spłat,
- mieszkanie pozostanie we współwłasności w określonych udziałach,
- mieszkanie zostanie sprzedane, a cena podzielona między strony,
- podział obejmie tylko mieszkanie, a pozostały majątek zostanie rozliczony później.
Najczęstszy wariant to przyznanie mieszkania jednej osobie z obowiązkiem spłaty drugiej.
Podział majątku ze spłatą
Jeżeli jedna osoba przejmuje mieszkanie, a druga ma otrzymać spłatę, w akcie trzeba dokładnie określić zasady zapłaty.
W praktyce ustala się:
- wysokość spłaty,
- termin zapłaty,
- sposób zapłaty,
- numer rachunku bankowego,
- czy spłata została już dokonana,
- czy płatność ma być zabezpieczona,
- co dzieje się w razie opóźnienia w zapłacie.
To jeden z najważniejszych elementów aktu.
Niedokładne określenie spłaty może prowadzić do późniejszych nieporozumień.
Warto zapamiętać
Przy podziale majątku po rozwodzie najważniejsze nie jest samo to, że strony są już po rozwodzie.
Najważniejsze jest to, czy są zgodne co do sposobu podziału.
Jeżeli zgoda istnieje, możliwa jest umowa.
Jeżeli zgody nie ma, konieczne może być postępowanie sądowe.
Podział majątku bez spłat
Podział majątku może zostać dokonany bez spłat i dopłat.
Może się tak zdarzyć, gdy strony uznają, że:
- każdy otrzymuje składniki majątku o podobnej wartości,
- wcześniejsze rozliczenia zostały już dokonane,
- jedna osoba rezygnuje ze spłaty,
- podział wynika z szerszych uzgodnień rodzinnych albo majątkowych.
Jeżeli strony chcą dokonać podziału bez spłat, powinno to jasno wynikać z aktu notarialnego.
Czy można zrobić częściowy podział majątku?
Tak.
Podział majątku po rozwodzie może obejmować cały majątek albo tylko jego część.
Częściowy podział jest przydatny wtedy, gdy strony chcą szybko uregulować sprawę najważniejszego składnika majątku, na przykład mieszkania, ale nie chcą jeszcze rozliczać wszystkich pozostałych rzeczy.
Przykładowo byli małżonkowie mogą podzielić samo mieszkanie, a samochód, oszczędności albo inne składniki majątku pozostawić do późniejszych ustaleń.
Taki wariant bywa praktyczny, jeżeli najpilniejsza jest zmiana właściciela nieruchomości albo uporządkowanie księgi wieczystej.
Podział majątku a kredyt hipoteczny
Kredyt hipoteczny jest jednym z najtrudniejszych praktycznych elementów podziału majątku.
Trzeba odróżnić dwie sprawy:
- własność nieruchomości,
- odpowiedzialność wobec banku.
To, że mieszkanie przypadnie jednej osobie, nie oznacza, że druga osoba automatycznie przestaje być dłużnikiem wobec banku.
Jeżeli oboje byli małżonkowie są stronami umowy kredytowej, bank nadal może traktować ich jako kredytobiorców, chyba że dojdzie do odpowiedniej zmiany umowy kredytu.
Dlatego przy podziale majątku z kredytem warto wcześniej ustalić stanowisko banku i możliwość skutecznego przejęcia kredytu przez jednego z małżonków.
Czy notariusz może zwolnić z kredytu?
Nie.
Notariusz może sporządzić umowę o podział majątku, ale nie może jednostronnie zmienić umowy kredytowej zawartej z bankiem.
Jeżeli strony chcą, aby tylko jedna osoba odpowiadała za kredyt, konieczne może być uzyskanie zgody banku albo zawarcie odpowiedniego aneksu.
W akcie notarialnym można opisać ustalenia stron dotyczące spłaty kredytu między nimi, ale nie będzie to skuteczne wobec banku.
To bardzo ważna różnica.
Czy podział majątku można zrobić od razu po rozwodzie?
Tak, jeżeli wyrok rozwodowy jest prawomocny i strony są zgodne co do podziału.
W praktyce potrzebny będzie dokument potwierdzający ustanie małżeństwa, czyli prawomocny wyrok rozwodowy.
Podział majątku można również przygotować wcześniej organizacyjnie, ale sama czynność wymaga ustalenia, że wspólność majątkowa ustała.
Czy podział majątku można zrobić jeszcze w sprawie rozwodowej?
W określonych sytuacjach sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku wspólnego już przy okazji orzekania rozwodowe.
W praktyce zdarza się to jednak wtedy, gdy przeprowadzenie podziału nie powoduje nadmiernego przedłużenia postępowania.
Jeżeli podział majątku jest sporny, skomplikowany albo wymaga szerokiego postępowania dowodowego, sąd może nie rozstrzygać tej kwestii w wyroku rozwodowym.
Wtedy podział majątku następuje osobno po rozwodzie.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Zakres dokumentów zależy od tego, co wchodzi w skład majątku.
Najczęściej potrzebne są:
- dokumenty tożsamości stron,
- prawomocny wyrok rozwodowy,
- numer księgi wieczystej nieruchomości,
- dokument nabycia nieruchomości,
- dokumenty dotyczące kredytu hipotecznego,
- informacje dotyczące spłat,
- numery rachunków bankowych,
- dokumenty dotyczące innych składników majątku,
- dokumenty potwierdzające wcześniejsze rozliczenia, jeżeli mają znaczenie.
Szczegółową listę dokumentów warto ustalić przed przygotowaniem aktu.
Powiązany artykuł:
Jakie dokumenty są potrzebne do podziału majątku wspólnego u notariusza?
Czy trzeba mieć wycenę mieszkania?
Nie zawsze.
Jeżeli strony są zgodne co do wartości mieszkania i wysokości spłaty, formalna wycena nie zawsze jest potrzebna.
Wycena może być jednak przydatna wtedy, gdy strony chcą oprzeć spłatę na możliwie obiektywnej wartości nieruchomości.
Jeżeli istnieje spór co do wartości mieszkania, notarialny podział majątku może być utrudniony.
Notariusz nie rozstrzyga, która wycena jest prawidłowa.
Czy można podzielić majątek bez rozliczania wszystkiego?
Tak.
Strony mogą dokonać częściowego podziału majątku.
Oznacza to, że umowa obejmuje tylko wybrane składniki, na przykład samo mieszkanie.
Pozostałe składniki mogą zostać rozliczone później.
W praktyce takie rozwiązanie bywa dobre, jeżeli strony są zgodne co do nieruchomości, ale nie chcą jeszcze omawiać innych elementów majątku.
Kiedy notarialny podział majątku jest dobrym rozwiązaniem?
Notarialny podział majątku jest dobrym rozwiązaniem wtedy, gdy strony chcą uniknąć długiego sporu i mają wspólne stanowisko co do podziału.
Najlepiej sprawdza się, gdy:
- skład majątku jest jasny,
- strony są zgodne co do wartości majątku,
- ustalono, kto przejmie nieruchomość,
- ustalono wysokość spłaty,
- dokumenty są kompletne,
- nie ma sporu o nakłady,
- nie ma sporu o nierówne udziały,
- strony rozumieją sytuację kredytową.
W takich przypadkach akt notarialny może pozwolić sprawnie uporządkować stan prawny majątku po rozwodzie.
Podział majątku w praktyce lokalnej
W Warszawie, w tym na Białołęce i Tarchominie, podział majątku po rozwodzie często dotyczy mieszkań kupionych w czasie małżeństwa.
Często są to lokale obciążone kredytem hipotecznym.
W praktyce najważniejsze pytania brzmią wtedy:
- kto zostaje w mieszkaniu,
- kto przejmuje własność,
- jaka ma być spłata,
- czy bank zgadza się na zmianę kredytobiorców,
- czy druga osoba zostaje zwolniona z długu,
- czy spłata nastąpi od razu czy później.
Dobre przygotowanie dokumentów pozwala uniknąć nieporozumień i przyspiesza przygotowanie aktu.
Podsumowanie
Podział majątku po rozwodzie nie zawsze wymaga sprawy sądowej.
Jeżeli byli małżonkowie są zgodni, mogą dokonać podziału umownie.
Jeżeli w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa wymaga formy aktu notarialnego.
Sąd jest potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy istnieje spór o skład majątku, wartość składników, wysokość spłat, nakłady, kredyt albo sposób podziału.
Najważniejsze jest więc nie samo pytanie, czy strony są po rozwodzie, ale to, czy są w stanie zgodnie ustalić treść podziału.
Najczęściej zadawane pytania
Czy po rozwodzie trzeba iść do sądu po podział majątku?
Nie zawsze. Jeżeli byli małżonkowie są zgodni, mogą dokonać podziału majątku umownie.
Czy podział mieszkania po rozwodzie wymaga notariusza?
Tak, jeżeli umowa obejmuje nieruchomość, potrzebny jest akt notarialny.
Czy notariusz rozstrzygnie spór o mieszkanie?
Nie. Notariusz nie rozstrzyga sporów między stronami.
Czy można zrobić podział majątku ze spłatą?
Tak. W akcie można określić wysokość spłaty, termin i sposób zapłaty.
Czy przejęcie mieszkania oznacza przejęcie kredytu?
Nie. Umowa z bankiem wymaga osobnego uwzględnienia.
Czy można podzielić tylko mieszkanie?
Tak. Możliwy jest częściowy podział majątku obejmujący tylko wybrane składniki.
Powiązane artykuły
- Podział majątku wspólnego u notariusza - kiedy jest możliwy?
- Jakie dokumenty są potrzebne do podziału majątku wspólnego u notariusza?
- Czy można sprzedać mieszkanie z hipoteką?
- Dział spadku u notariusza - kiedy jest możliwy?
- Jak wygląda sprzedaż mieszkania u notariusza - krok po kroku?
Informacja
Powyższy artykuł ma charakter ogólnych informacji dotyczących podziału majątku po rozwodzie. Możliwość dokonania podziału u notariusza zależy od zgodnego stanowiska stron, składu majątku, dokumentów dotyczących nieruchomości oraz indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy.
Kancelaria Notarialna
Paweł Szofiński
Notariusz
Dane płatnicze
Zadzwoń lub napisz
Godziny otwarcia
Kancelaria Notarialna
Paweł Szofiński Notariusz
Niniejsza strona nie stanowi ani reklamy, w szczególności reklamy osobistej, ani oferty w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Strona ta nie jest także wyjaśnieniem dotyczącym dokonywanych czynności notarialnych w rozumieniu art. 80 §3 ustawy Prawo o notariacie.
rachunek depozytowy PLN
72 1140 2004 0000 3802 8195 8663
rachunek bankowy
76 1140 2004 0000 3202 7925 9278
pon - pt, godz. 9:00 - 17:00
inne terminy na życzenie (17-20)
ul. Kościeszów 6 lok. UA4
03-188 Warszawa
NIP: 524 274 01 28
REGON: 384507299