Napisz do nas.

Po śmierci spadkodawcy pierwszym krokiem jest najczęściej formalne potwierdzenie, kto nabył spadek i w jakich udziałach. Może to nastąpić przez akt poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo przez sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

Samo poświadczenie dziedziczenia nie oznacza jednak jeszcze podziału majątku pomiędzy spadkobierców.

Jeżeli spadek przypada kilku osobom, spadkobiercy często pozostają współuprawnieni do całego majątku spadkowego. Oznacza to, że każdy z nich ma określony udział w spadku, ale nie jest jeszcze ustalone, komu przypadnie konkretne mieszkanie, działka, dom, samochód albo środki pieniężne.

Do takiego uporządkowania służy dział spadku.

Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące działu spadku u notariusza.

Czym jest dział spadku?

Dział spadku to czynność, która prowadzi do podziału majątku spadkowego pomiędzy spadkobierców.

Jeżeli kilka osób dziedziczy po tej samej osobie, każda z nich ma udział w spadku. Udział ten oznacza określoną część w całym majątku spadkowym, ale nie wskazuje jeszcze, który konkretny składnik majątku należy do którego spadkobiercy.

Dział spadku pozwala ustalić na przykład, że:

– mieszkanie przypadnie jednemu spadkobiercy,

– działka przypadnie innemu spadkobiercy,

– środki pieniężne zostaną podzielone w określony sposób,

– jeden spadkobierca przejmie nieruchomość z obowiązkiem spłaty pozostałych,

– poszczególne składniki majątku zostaną podzielone bez spłat.

Dział spadku może obejmować cały majątek spadkowy albo tylko jego część.

Czym dział spadku różni się od poświadczenia dziedziczenia?

To jedna z najważniejszych różnic.

Poświadczenie dziedziczenia potwierdza, kto nabył spadek i w jakich udziałach.

Dział spadku rozstrzyga, komu przypadną konkretne składniki majątku.

Przykład:

Po zmarłym ojcu dziedziczy troje dzieci, każde po 1/3 części spadku. W skład spadku wchodzi mieszkanie. Akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, że każde dziecko dziedziczy po 1/3. Dopiero dział spadku może ustalić, że mieszkanie przypadnie jednemu z dzieci, na przykład z obowiązkiem spłaty pozostałych.

Więcej informacji o pierwszym etapie można znaleźć w artykule:

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza – kiedy jest możliwe?

Czy dział spadku można zrobić u notariusza?

Tak.

Dział spadku może zostać dokonany w formie umowy między spadkobiercami.

Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku wymaga formy aktu notarialnego.

Oznacza to, że gdy w skład spadku wchodzi mieszkanie, dom, działka albo udział w nieruchomości, umowny dział spadku powinien zostać sporządzony przez notariusza.

W praktyce notarialny dział spadku jest możliwy wtedy, gdy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału majątku.

Kiedy dział spadku u notariusza jest możliwy?

Dział spadku u notariusza jest możliwy przede wszystkim wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni.

Zgoda powinna obejmować nie tylko sam zamiar dokonania działu spadku, ale również szczegółowy sposób podziału majątku.

W praktyce trzeba ustalić:

– jakie składniki majątku wchodzą w skład spadku,

– komu przypadnie konkretny składnik majątku,

– czy będą spłaty lub dopłaty,

– w jakiej wysokości będą spłaty,

– w jakim terminie spłaty mają zostać dokonane,

– czy dział spadku obejmie cały majątek czy tylko część,

– czy konieczne są dodatkowe rozliczenia między spadkobiercami.

Jeżeli nie ma zgody co do tych elementów, notarialny dział spadku może nie być możliwy.

Kiedy konieczny może być sąd?

Droga sądowa może być konieczna wtedy, gdy spadkobiercy nie są zgodni.

Dotyczy to na przykład sytuacji, gdy:

– jedna osoba nie chce działu spadku,

– spadkobiercy nie zgadzają się co do wartości majątku,

– kilka osób chce otrzymać tę samą nieruchomość,

– istnieje spór o wysokość spłat,

– istnieje spór o skład majątku spadkowego,

– jedna z osób kwestionuje wcześniejsze rozliczenia,

– brak jest możliwości uzgodnienia treści umowy.

Notariusz nie rozstrzyga sporów pomiędzy spadkobiercami.

Jeżeli strony nie potrafią uzgodnić sposobu podziału, właściwą drogą jest sądowy dział spadku.

Czy wszyscy spadkobiercy muszą uczestniczyć w dziale spadku?

Co do zasady umowny dział spadku wymaga udziału wszystkich spadkobierców, których prawa są objęte działem.

Jeżeli dział spadku dotyczy majątku należącego do kilku spadkobierców, każdy z nich powinien uczestniczyć w czynności albo działać przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

Brak jednej osoby może uniemożliwić dokonanie umownego działu spadku.

W praktyce najważniejsze jest to, aby wszystkie osoby uprawnione wyraziły zgodę na treść aktu.

Czy dział spadku może dotyczyć tylko mieszkania?

Tak.

Dział spadku może być całkowity albo częściowy.

Całkowity dział spadku obejmuje cały majątek spadkowy.

Częściowy dział spadku obejmuje tylko wybrane składniki majątku, na przykład samo mieszkanie albo samą działkę.

Częściowy dział spadku bywa praktyczny wtedy, gdy spadkobiercy chcą szybko uregulować sytuację jednej nieruchomości, ale pozostałe składniki majątku wymagają jeszcze dodatkowych ustaleń.

Dział spadku obejmujący mieszkanie

Jeżeli w skład spadku wchodzi mieszkanie, dział spadku może zostać przeprowadzony na różne sposoby.

Najczęściej spotykane rozwiązania to:

– przyznanie mieszkania jednemu spadkobiercy bez spłat,

– przyznanie mieszkania jednemu spadkobiercy z obowiązkiem spłaty pozostałych,

– przyznanie udziałów w mieszkaniu kilku osobom,

– sprzedaż mieszkania i podział ceny poza samym działem spadku,

– połączenie działu spadku ze zniesieniem współwłasności, jeżeli wymaga tego sytuacja.

Wybór rozwiązania zależy od woli spadkobierców, wartości nieruchomości, możliwości finansowych stron i całej sytuacji rodzinnej.

Dział spadku ze spłatami

Bardzo często dział spadku polega na tym, że jeden ze spadkobierców przejmuje nieruchomość, a pozostałych spłaca.

W takiej sytuacji w akcie notarialnym określa się między innymi:

– komu przypada nieruchomość,

– komu należą się spłaty,

– jaka jest wysokość spłat,

– kiedy spłaty mają być dokonane,

– na jaki rachunek mają zostać zapłacone,

– czy spłaty są już dokonane, czy będą płatne po podpisaniu aktu,

– czy zapłata ma być zabezpieczona.

Precyzyjne uregulowanie spłat jest bardzo ważne, ponieważ pozwala uniknąć późniejszych nieporozumień.

Czy dział spadku może być bez spłat?

Tak.

Spadkobiercy mogą uzgodnić, że dział spadku nastąpi bez spłat i dopłat.

Może to wynikać z wcześniejszych rozliczeń rodzinnych, wcześniejszych darowizn, zgodnej decyzji stron albo innych okoliczności.

W akcie notarialnym warto jednak jasno wskazać, że strony dokonują działu w uzgodniony sposób i nie żądają od siebie spłat lub dopłat, jeżeli taka jest ich wola.

Każda sprawa wymaga indywidualnego ujęcia w treści aktu.

Czy przed działem spadku trzeba zrobić poświadczenie dziedziczenia?

Najpierw trzeba formalnie ustalić, kto jest spadkobiercą i w jakich udziałach.

Co do zasady może to nastąpić na podstawie:

– aktu poświadczenia dziedziczenia,

– prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Dopiero mając formalnie ustalony krąg spadkobierców, można dokonać działu spadku.

Bez tego nie wiadomo, kto jest uprawniony do udziału w podziale majątku.

Jakie dokumenty są potrzebne do działu spadku?

Zakres dokumentów zależy od tego, co wchodzi w skład spadku.

Najczęściej potrzebne mogą być:

– akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,

– dokumenty tożsamości spadkobierców,

– numer księgi wieczystej nieruchomości,

– dokumenty dotyczące nieruchomości,

– zaświadczenia podatkowe, jeżeli są wymagane,

– dokumenty ze spółdzielni,

– informacje dotyczące spłat i rachunków bankowych,

– dokumenty dotyczące innych składników majątku objętych działem.

Dokładna lista dokumentów powinna być zawsze ustalana indywidualnie.

Powiązany artykuł:

Jakie dokumenty są potrzebne do działu spadku?

Czy dział spadku można połączyć z innymi czynnościami?

Tak.

W praktyce dział spadku bywa łączony z innymi czynnościami, jeżeli wynika to ze stanu prawnego majątku.

Może to dotyczyć na przykład:

– działu spadku i zniesienia współwłasności,

– działu spadku i podziału majątku wspólnego po małżonkach,

– działu spadku i sprzedaży nieruchomości,

– działu spadku i ustanowienia służebności,

– działu spadku i ustanowienia hipoteki zabezpieczającej spłaty.

Takie połączenie wymaga jednak dokładnej analizy dokumentów i ustalenia, jakie prawa przysługują poszczególnym osobom.

Dział spadku a podział majątku wspólnego małżonków

W wielu sprawach spadkowych pojawia się dodatkowy problem związany z majątkiem wspólnym małżonków.

Jeżeli zmarły pozostawał w związku małżeńskim i posiadał majątek wspólny z małżonkiem, przed dokonaniem pełnego podziału może być konieczne uwzględnienie udziału małżonka w majątku wspólnym.

W praktyce oznacza to, że nie zawsze wystarczy sam dział spadku.

Czasem konieczne jest połączenie podziału majątku wspólnego z działem spadku.

Powiązany artykuł:

Podział majątku wspólnego u notariusza – kiedy jest możliwy?

Dział spadku a sprzedaż nieruchomości

Spadkobiercy nie zawsze chcą dzielić nieruchomość między siebie.

Czasem ich celem jest sprzedaż mieszkania albo działki osobie trzeciej.

W takiej sytuacji dział spadku jest wskazany, lecz nie zawsze jest konieczny przed sprzedażą. Jeżeli wszyscy spadkobiercy są ujawnieni i działają wspólnie, mogą sprzedać nieruchomość jako współwłaściciele.

W innych sprawach dział spadku może być jednak potrzebny, na przykład gdy najpierw jedna osoba ma przejąć nieruchomość, a dopiero później nią rozporządzać.

To zależy od celu stron i konkretnego układu majątkowego.

Dział spadku w praktyce lokalnego rynku nieruchomości

W dużych miastach, takich jak Warszawa, dział spadku bardzo często dotyczy mieszkań, udziałów w lokalach albo działek.

Na Białołęce i Tarchominie częste są sprawy, w których dzieci dziedziczą po rodzicach mieszkanie i chcą ustalić, czy lokal zostanie sprzedany, czy przypadnie jednemu z nich.

W takich sprawach kluczowe jest wcześniejsze ustalenie, czy wszyscy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału.

Jeżeli zgoda istnieje, dział spadku u notariusza może pozwolić sprawnie uporządkować stan prawny nieruchomości.

Podsumowanie

Dział spadku pozwala podzielić konkretny majątek spadkowy pomiędzy spadkobierców.

Różni się od poświadczenia dziedziczenia, ponieważ nie potwierdza udziałów w spadku, ale prowadzi do przyznania określonych składników majątku konkretnym osobom.

Dział spadku u notariusza jest możliwy przede wszystkim wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału.

Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku wymaga formy aktu notarialnego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dział spadku można zrobić u notariusza?

Tak, jeżeli spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału majątku.

Czy dział spadku wymaga aktu notarialnego?

Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział spadku powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

Czy dział spadku jest tym samym co poświadczenie dziedziczenia?

Nie. Poświadczenie dziedziczenia potwierdza, kto dziedziczy, a dział spadku dzieli konkretne składniki majątku.

Czy wszyscy spadkobiercy muszą uczestniczyć w dziale spadku?

Co do zasady tak, jeżeli ich prawa są objęte działem.

Czy dział spadku może być bez spłat?

Tak, jeżeli spadkobiercy tak uzgodnią.

Czy przy braku zgody można zrobić dział spadku u notariusza?

Nie. W razie braku zgody konieczne może być postępowanie sądowe.

Powiązane artykuły

– Poświadczenie dziedziczenia u notariusza – kiedy jest możliwe?

– Jakie dokumenty są potrzebne do aktu poświadczenia dziedziczenia?

– Czy wszyscy spadkobiercy muszą być obecni u notariusza?

– Jakie dokumenty są potrzebne do działu spadku?

– Podział majątku wspólnego u notariusza – kiedy jest możliwy?

Informacja

Powyższy artykuł ma charakter ogólnych informacji dotyczących umownego działu spadku. Możliwość dokonania działu spadku u notariusza zależy od zgodnego stanowiska spadkobierców, składu majątku oraz dokumentów dotyczących konkretnej sprawy.

Dane płatnicze

Zadzwoń lub napisz

Godziny otwarcia

Kancelaria Notarialna
Paweł Szofiński Notariusz

Niniejsza strona nie stanowi ani reklamy, w szczególności reklamy osobistej, ani oferty w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Strona ta nie jest także wyjaśnieniem dotyczącym dokonywanych czynności notarialnych w rozumieniu art. 80 §3 ustawy Prawo o notariacie.

rachunek depozytowy PLN

72 1140 2004 0000 3802 8195 8663

rachunek bankowy

76  1140 2004 0000 3202 7925 9278

pon - pt, godz. 9:00 - 17:00

inne terminy na życzenie (17-20)

ul. Kościeszów 6 lok. UA4

03-188 Warszawa

NIP: 524 274 01 28

REGON: 384507299