Napisz do nas.

Po śmierci bliskiej osoby spadkobiercy często chcą szybko i sprawnie potwierdzić swoje prawa do spadku. Jednym ze sposobów jest sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

W praktyce bardzo często pojawia się jednak pytanie, czy wszyscy spadkobiercy muszą być obecni u notariusza. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy jedna z osób mieszka za granicą, przebywa w innej części Polski, nie utrzymuje kontaktu z rodziną albo nie chce uczestniczyć w czynności.

Odpowiedź wymaga rozróżnienia kilku sytuacji. Co do zasady przy poświadczeniu dziedziczenia konieczny jest udział osób zainteresowanych, ponieważ notariusz musi ustalić krąg spadkobierców, podstawę dziedziczenia i brak sporu między osobami, których sprawa dotyczy. W niektórych sytuacjach możliwe jest jednak wcześniejsze złożenie odpowiednich oświadczeń albo wykorzystanie szczególnej procedury związanej z projektem protokołu dziedziczenia.

Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące obecności spadkobierców przy poświadczeniu dziedziczenia u notariusza.

Dlaczego obecność spadkobierców ma znaczenie?

Akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, kto nabył spadek po zmarłej osobie i w jakich udziałach.

Notariusz nie może sporządzić takiego aktu wyłącznie na podstawie oświadczenia jednej osoby, jeżeli sprawa wymaga ustalenia stanowiska także innych osób zainteresowanych.

Znaczenie mają przede wszystkim:

– ustalenie kręgu spadkobierców,

– ustalenie, czy istnieje testament,

– ustalenie, czy ktoś odrzucił spadek,

– potwierdzenie, że nie było wcześniej prowadzonej sprawy spadkowej,

– potwierdzenie, że osoby zainteresowane są zgodne co do dziedziczenia,

– złożenie wymaganych oświadczeń do protokołu dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza jest możliwe w sprawach niespornych. Jeżeli osoby zainteresowane nie są zgodne albo pojawia się konflikt, właściwą drogą może być sąd.

Kim są osoby zainteresowane?

W kontekście poświadczenia dziedziczenia osobami zainteresowanymi są osoby, których udział jest potrzebny do prawidłowego ustalenia dziedziczenia.

W praktyce chodzi przede wszystkim o osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi albo testamentowi, a także osoby, których prawa mogą wynikać z testamentu, na przykład zapisobiercy windykacyjni, jeżeli taki zapis został ustanowiony.

Krąg osób zainteresowanych zależy od konkretnej sytuacji rodzinnej i testamentowej.

Przykładowo w sprawie po rodzicu mogą to być dzieci i małżonek zmarłego.

W sprawie po osobie bezdzietnej krąg osób może być zupełnie inny i obejmować rodziców, rodzeństwo albo dalszych krewnych.

Dlatego przed ustaleniem terminu notarialnego poświadczenia dziedziczenia trzeba najpierw ustalić, kto powinien brać udział w czynności.

Czy wszyscy spadkobiercy muszą stawić się jednocześnie?

W typowym przebiegu czynności notarialnej osoby zainteresowane stawiają się u notariusza w tym samym terminie.

Pozwala to spisać protokół dziedziczenia, odebrać zgodne oświadczenia i sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia.

W praktyce jest to najprostsze rozwiązanie organizacyjne.

Nie zawsze jest jednak możliwe, szczególnie gdy jedna z osób mieszka za granicą, choruje albo nie może przyjechać w konkretnym terminie.

W takich przypadkach należy ustalić, czy możliwe jest wykorzystanie innych rozwiązań, na przykład złożenie odpowiednich oświadczeń w związku z projektem protokołu dziedziczenia.

Czy można zrobić poświadczenie dziedziczenia bez jednej osoby?

Co do zasady notarialne poświadczenie dziedziczenia wymaga udziału wszystkich osób zainteresowanych albo złożenia przez nie wymaganych oświadczeń w przewidzianej procedurze.

Jeżeli jedna osoba całkowicie odmawia udziału, nie chce złożyć oświadczeń albo kwestionuje dziedziczenie, notariusz może nie mieć podstaw do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.

W takiej sytuacji właściwą drogą może być sądowe stwierdzenie nabycia spadku.

Sąd może prowadzić postępowanie również wtedy, gdy nie wszyscy uczestnicy są zgodni albo gdy jedna z osób nie współpracuje.

Czy pełnomocnik może zastąpić spadkobiercę?

W wielu czynnościach notarialnych możliwe jest działanie przez pełnomocnika, jeżeli pełnomocnictwo ma właściwą formę i odpowiedni zakres.

W sprawach spadkowych związanych ze sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia brak jest jednak możliwości działania przez pełnomocnika, ponieważ protokół dziedziczenia obejmuje oświadczenia dotyczące okoliczności osobistych i rodzinnych składane pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Czym jest projekt protokołu dziedziczenia?

W określonych sytuacjach możliwe jest przygotowanie projektu protokołu dziedziczenia.

Osoba zainteresowana może następnie potwierdzić dane zamieszczone w projekcie i wyrazić zgodę na spisanie protokołu zgodnie z jego projektem.

Takie oświadczenie może zostać złożone przed notariuszem, który sporządził projekt, albo przed innym notariuszem.

Rozwiązanie to może być pomocne wtedy, gdy osoby zainteresowane nie mogą stawić się jednocześnie w tej samej kancelarii.

Nie oznacza to jednak, że można pominąć osoby zainteresowane. Chodzi raczej o umożliwienie złożenia wymaganych oświadczeń w sposób organizacyjnie łatwiejszy.

Co, jeśli jeden spadkobierca nie chce przyjść?

Jeżeli jedna z osób zainteresowanych nie chce uczestniczyć w poświadczeniu dziedziczenia u notariusza, sprawa może być trudna do przeprowadzenia w trybie notarialnym.

Notariusz nie prowadzi postępowania dowodowego tak jak sąd i nie rozstrzyga sporów pomiędzy spadkobiercami.

Jeżeli brak obecności wynika jedynie z problemu organizacyjnego, można rozważyć inne rozwiązania.

Jeżeli jednak brak obecności wynika z konfliktu, odmowy współpracy albo kwestionowania dziedziczenia, konieczne może być skierowanie sprawy do sądu.

Czy notariusz może ustalić spadkobierców bez ich obecności?

Notariusz opiera się na dokumentach oraz oświadczeniach osób zainteresowanych.

Nie prowadzi poszukiwań spadkobierców w taki sposób, w jaki może być to konieczne w postępowaniu sądowym.

Jeżeli nie wiadomo, kto należy do kręgu spadkobierców, dokumenty są niepełne albo istnieją wątpliwości co do osób uprawnionych, poświadczenie dziedziczenia u notariusza może nie być możliwe.

W takiej sytuacji właściwsza może być droga sądowa.

Czy obecność jest potrzebna przy dziedziczeniu testamentowym?

Tak, również przy dziedziczeniu testamentowym konieczny jest udział osób zainteresowanych.

Jeżeli istnieje testament, trzeba ustalić nie tylko osoby wskazane w testamencie, ale również okoliczności związane z dziedziczeniem ustawowym i ewentualnymi osobami, które mogłyby dziedziczyć, gdyby testamentu nie było.

Jeżeli testament jest kwestionowany, niejasny albo istnieje spór co do jego ważności, notarialne poświadczenie dziedziczenia może nie być możliwe.

Czy obecność wszystkich oznacza zgodę na dział spadku?

Nie.

To bardzo częste nieporozumienie.

Poświadczenie dziedziczenia i dział spadku to dwie różne sprawy.

Akt poświadczenia dziedziczenia potwierdza, kto nabył spadek i w jakich udziałach.

Dział spadku polega natomiast na podziale konkretnych składników majątku pomiędzy spadkobierców.

Obecność przy poświadczeniu dziedziczenia nie oznacza jeszcze zgody na to, komu przypadnie mieszkanie, działka albo środki pieniężne.

Powiązany artykuł:

Dział spadku u notariusza – kiedy jest możliwy?

Czy obecność wszystkich jest potrzebna przy sprzedaży mieszkania ze spadku?

To zależy od etapu sprawy.

Do poświadczenia dziedziczenia potrzebny jest udział osób zainteresowanych w sposób wymagany przez przepisy.

Jeżeli po poświadczeniu dziedziczenia mieszkanie należy do kilku spadkobierców, to przy sprzedaży nieruchomości co do zasady muszą działać wszyscy współwłaściciele albo ich pełnomocnicy.

Sprzedaż mieszkania ze spadku jest więc kolejnym etapem, który może wymagać udziału wszystkich osób mających prawa do nieruchomości.

Co zrobić, gdy rodzina jest zgodna, ale nie może spotkać się w jednym terminie?

Jeżeli problem jest wyłącznie organizacyjny, warto wcześniej ustalić możliwy sposób przeprowadzenia czynności.

W praktyce może być potrzebne:

– przygotowanie dokumentów,

– ustalenie kręgu osób zainteresowanych,

– przygotowanie projektu protokołu dziedziczenia,

– złożenie odpowiednich oświadczeń przez osoby, które nie mogą być obecne w głównym terminie,

– ustalenie, czy wszystkie oświadczenia są zgodne i kompletne.

Najważniejsze jest to, aby brak jednoczesnej obecności nie oznaczał braku zgody, braku wymaganych oświadczeń albo braku możliwości ustalenia dziedziczenia.

Kiedy lepiej wybrać sąd?

Droga sądowa może być konieczna albo bardziej odpowiednia, gdy:

– jedna osoba nie chce uczestniczyć w czynności,

– istnieje spór o testament,

– istnieje spór o krąg spadkobierców,

– dokumenty są niepełne,

– nie wiadomo, czy istnieją inni spadkobiercy,

– jedna z osób kwestionuje udziały w spadku,

– sprawa jest skomplikowana albo konfliktowa.

Sądowe stwierdzenie nabycia spadku jest właściwym trybem w sprawach, których nie da się przeprowadzić w trybie notarialnym.

Obecność spadkobierców w praktyce

W praktyce kancelarii notarialnych najsprawniej przebiegają sprawy, w których wszyscy zainteresowani są ustaleni, dokumenty są kompletne, a rodzina jest zgodna co do dziedziczenia.

W Warszawie, w tym na Białołęce i Tarchominie, częste są sprawy, w których spadkobiercy mieszkają w różnych częściach Polski albo poza granicami kraju.

W takich przypadkach najważniejsze jest wcześniejsze uporządkowanie dokumentów i ustalenie, czy sprawa może zostać przeprowadzona u notariusza, czy wymaga drogi sądowej.

Podsumowanie

Przy notarialnym poświadczeniu dziedziczenia udział osób zainteresowanych ma podstawowe znaczenie.

Najprostsza sytuacja występuje wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy i inne osoby zainteresowane mogą stawić się u notariusza, są zgodni i dysponują kompletem dokumentów.

Jeżeli jedna z osób nie może przyjść z powodów organizacyjnych, możliwe jest rozważenie innych rozwiązań, takich jak oświadczenia związane z projektem protokołu dziedziczenia.

Jeżeli jednak występuje konflikt, brak zgody albo odmowa udziału, konieczne może być przeprowadzenie sprawy spadkowej w sądzie.

\

Najczęściej zadawane pytania

Czy wszyscy spadkobiercy muszą być obecni u notariusza?

Co do zasady przy poświadczeniu dziedziczenia potrzebny jest udział wszystkich osób zainteresowanych albo złożenie przez nie wymaganych oświadczeń w przewidzianej procedurze.

Czy można zrobić poświadczenie dziedziczenia bez jednego spadkobiercy?

Jeżeli osoba zainteresowana nie bierze udziału i nie składa wymaganych oświadczeń, notarialne poświadczenie dziedziczenia nie jest możliwe.

Czy spadkobierca może działać przez pełnomocnika?

W niektórych sprawach składających się na poświadczenie dziedziczenia może być to możliwe, ale przeprowadzenie całej sprawy spadkowej przed notariuszem nie jest możliwe przez pełnomocnika..

Co, jeśli jeden spadkobierca mieszka za granicą?

Należy wcześniej ustalić sposób złożenia wymaganych oświadczeń oraz wymagania dotyczące dokumentów zagranicznych.

Czy notariusz rozstrzyga spór między spadkobiercami?

Nie. W razie sporu właściwą drogą może być postępowanie sądowe.

Czy poświadczenie dziedziczenia oznacza podział majątku?

Nie. Poświadczenie dziedziczenia potwierdza prawa do spadku, ale nie dzieli konkretnych składników majątku.

Powiązane artykuły

– Poświadczenie dziedziczenia u notariusza – kiedy jest możliwe?

– Jakie dokumenty są potrzebne do aktu poświadczenia dziedziczenia?

– Dział spadku u notariusza – kiedy jest możliwy?

– Darowizna czy testament – czym się różnią?

– Jakie dokumenty są potrzebne do sprzedaży mieszkania u notariusza?

Informacja

Powyższy artykuł ma charakter ogólnych informacji dotyczących obecności osób zainteresowanych przy notarialnym poświadczeniu dziedziczenia. Możliwość przeprowadzenia czynności zależy od dokumentów, zgodności osób zainteresowanych oraz indywidualnych okoliczności konkretnej sprawy.

Dane płatnicze

Zadzwoń lub napisz

Godziny otwarcia

Kancelaria Notarialna
Paweł Szofiński Notariusz

Niniejsza strona nie stanowi ani reklamy, w szczególności reklamy osobistej, ani oferty w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Strona ta nie jest także wyjaśnieniem dotyczącym dokonywanych czynności notarialnych w rozumieniu art. 80 §3 ustawy Prawo o notariacie.

rachunek depozytowy PLN

72 1140 2004 0000 3802 8195 8663

rachunek bankowy

76  1140 2004 0000 3202 7925 9278

pon - pt, godz. 9:00 - 17:00

inne terminy na życzenie (17-20)

ul. Kościeszów 6 lok. UA4

03-188 Warszawa

NIP: 524 274 01 28

REGON: 384507299